Te whakahōputu anō i te haumi hangarau ahuwhenua me te mekameka tuku kai e te rangirua o te hokohoko o te ao

Upoko Tuarua: Ko ngā rerekētanga o te utu tāke me ngā whakaaetanga hokohoko e whakarerekē ana i te āhua o te ao ahuwhenua, ko te hangarau te taputapu matua hei whakautu

Kupu Arataki

I te marama o Hune 2026, i te Hui Hoko a Sosland i Kānahara, i kōrero a Joe Glauber, he tohunga ōhanga ahuwhenua rongonui, mō te pānga o te kore tūponotanga o te hokohoko o te ao ki te ahumahi kai. I kī a Glauber, ko te whakarerekētanga o ngā utu tāke e ngā kāwanatanga, ko te whiriwhiri anō i ngā whakaaetanga hokohoko, me te hurihanga o ngā mea matua ōhanga, e āki ana i ngā pakihi ki te arotake anō i ā rātou rautaki here rawa. I raro i tēnei horopaki, kei te huri te Hangarau Ahuwhenua (AgriTech) mai i te taputapu whaihua ki te hanganga tūāpapa e tika ana hei parepare i te tūponotanga.

Tuhinga Matua

#### Te whakatūturutanga o te kore tūponotanga o te hokohoko

I ngā tau kua pahure ake, kua kite te hokohoko o ngā hua ahuwhenua o te ao i te hurihanga nui mai i te hokohoko noa ki te hokinga mai o te tiaki tangata whenua. Ko ngā ōhanga nui pērā i te Hononga o Amerika, te Kotahitanga o Ūropi, me Haina, kei te whakarerekē i ngā utu tāke kawemai, ā, ko ngā whakaaetanga hokohoko ā-rohe pērā i te USMCA me te RCEP e hanga anō ana. I te hui, i whakatakoto a Glauber i te hiahia kia kaua ngā pakihi e whakawhirinaki atu ki te taiao hokohoko pūmau mō te whakamahere roa, engari me hanga he pūnaha here rawa ngāwari. Ko tēnei kore tūponotanga e pā ana ki te neke o ngā taonga nui pērā i te witi, te kākano hinu, me te mīti i waenga i ngā whenua.

#### Te hurihanga o te tūranga o te hangarau ahuwhenua

I roto i te ahuwhenua tuku iho, ko ngā rerekētanga o te kaupapa here hokohoko e pā ana ki ngā whakataunga whakatō me ngā utu kaweake. Heoi, kei te whakateretere te kore tūponotanga o nāianei i te whakamahinga o te hangarau ahuwhenua. E whakaaturia ana i roto i:

• Ahuwhenua tōtika me ngā papa raraunga: Mā te whakamahi i ngā pūoko, ngā whakaahua ā-ātea, me te tātari AI, e whakarerekē ai ngā pāmu i te hanganga whakatō me te whakamahinga o ngā rauemi i ia wā, hei whakautu ki ngā rerekētanga utu me ngā huringa utu tāke. Ka āwhina ngā papa raraunga i ngā kaimahi whenua ki te hono atu ki ngā kaihokohoko, ka whakapoto i ngā here here rawa, ka whakaiti i ngā utu hokohoko.
• Aunoatanga o te here here rawa: Ko ngā hangarau aunoa i roto i te whakahaere tauranga, te rokiroki me te kawe (pērā i ngā waka kātua kore taraiwa, ngā ipu mōhio) e whakaiti ana i te whakawhirinaki ki te kaimahi me te roa o te tukunga tāke, e kaha ake ai te here here rawa.
• Pūtea kē me te whakaputa ā-rohe: Hei whakaiti i te whakawhirinaki ki te kōkī, te kānga kawemai, kei te whakatere ake ngā kamupene hangarau kai i te whakawhanaketanga o ngā pūtea i ahu mai i te tipu me te mīti whakatipu pūtau. I kī a Glauber, ahakoa he iti te wāhanga o ngā pūtea kē i tēnei wā, ka taea e te kore tūponotanga o te hokohoko te āki i tōna whakawhanaketanga ki te taumata nui.

#### Rerekētanga o te rere o ngā haumitanga

E ai ki ngā raraunga a AgFunder, i te tau 2025, i heke te haumitanga mōrearea ki te hangarau ahuwhenua o te ao mā te 12%, engari i piki te haumitanga ki te rohe o te here here rawa me te hangarau hokohoko mā te 18%. E aro atu ana ngā kaihaumi ki ngā hangarau e taea ai te whakaiti i te ngaronga i puta mai i te raruraru hokohoko, pērā i te whakapapa poraka, ngā kirimana mōhio, me ngā papa tāha hokohoko. Ki tā Glauber, ka kaha ake tēnei āhuatanga i ngā tau e whai ake nei, nā te mea e pai ana ngā pakihi ki te utu mō te "pūmautanga".

Pānga ki te Ahumahi- Te whakaputanga o te kai : Ka piki ake te kaha o te hangarau ahuwhenua (pērā i ngā pārae poutū, te whakamākūkū tika) i te wā e piki ana ngā taiepa tauhokohoko, ka whakaiti i te whakawhirinaki mai i waho. E matapaetia ana kia tae ki te tau 2030, ka piki ake te kaha o ngā pārae matihiko i Amerika ki te Raki mā te 20%. - Te tikanga whakahaere pārae : Ka tahuri ngā pārae mai i te whakaputa noa ki te "whakaputa me te hoko", mā te mahi tahi ki ngā kaiwhakaputa kai, ki ngā toa hoko rānei, kia karo ai i ngā ringa tauhokohoko. - Te hanganga kaimahi ahuwhenua : Ka tere ake te whakakapi aunoa i te kaimahi nā te kore tūturutanga o te tauhokohoko, inarā i ngā wāhanga hauhake me te kōmiri, ka heke iho te hiahia mō ngā kaimahi pūkenga iti. - Te mekameka kai : Ka noho te mekameka poto me te hoko mai i ngā puna maha hei tikanga, ka piki ake te hiranga o ngā mekameka ā-rohe (pērā i Amerika ki te Raki - Ūropi, Ahia - Oceania). - Te utu kai : Ka piki ake te utu o ngā kai whakauru nā ngā tāke, engari ka taea pea e te hangarau ahuwhenua te whakaiti i te pikinga. Hei tauira, mā te whakamākūkū tika ka heke iho te utu o te maniua, ka whakapōturi i te pikinga o te utu o ngā hua whakamutunga.

Ngā tirohanga a muri ake (2026–2030)

E titiro ana ki ngā tau 3–5 e heke mai nei, ka puta mai ēnei āhuatanga i roto i te whakawhanaketanga o te hangarau ahuwhenua ao:

1. Te whānuitanga o ngā pūnaha whakatau AI āhuwhenua : Ka whakauru te AI i ngā raraunga tauhokohoko, ngā tauira āhuarangi me ngā utu mākete, ka whakarato i ngā tohutohu whakaputa me te hoko wā-tūturu mō ngā pārae, ka noho hei taputapu matua mō te whakahaere i te tūponotanga. 2. Te hekenga o te utu o ngā karetao āhuwhenua : I te mea kei te uru mai ngā kaihanga o Haina me Inia ki te mākete, ka taea te heke iho o te utu o ngā karetao āhuwhenua mā te 40%, ā, ka tīmata hoki ngā pārae iti me ngā pārae takawaenga ki te hoko mō ngā mahi kato me te whakateote. 3. Te whakahokinga mai o ngā haumi hangarau kai : Ka whakatauria e te pānga tauhokohoko te korenga o te whakaputa pūmua, ka whiwhi te mīti whakatipu pūtau me te hangarau whakamārō tika i te tautoko kaupapa here me te whakaurunga pūtea. 4. Te here o te ahuwhenua waro ki te tauhokohoko : Ka toro atu pea te tikanga whakatikatika waro i ngā rohe (CBAM) ki ngā hua ahuwhenua, ka akiaki i te whakawhanaketanga o ngā hangarau pūtea waro me ngā mahi ahuwhenua whakaora.

Te whakataunga

Kāore te kore tūturutanga o te tauhokohoko ao e ngaro wawe, engari ko te hangarau ahuwhenua te mea e taea ai te huri mai i te urutau noa ki te hanga anō kaha. E ai ki a Joe Glauber: "Ko te hunga e kaha ana ki te whakatū i tētahi pūnaha hāroki i roto i te kōrekoreko, ka whai painga i te huringa e whai ake nei." Ko te aronga o te AgriTech ehara i te whai i te kaha anake, engari ko te whakarato i te tūāpapa hangarau mō te haumaru kai me te ū o te mekameka whakarato.

*I ahu mai tēnei tuhinga i ngā pūrongo a Food Business News, e tātari ana i te ahumahi mai i te tirohanga hangarau ahuwhenua.*