He kapinga mō ngā tūraru hauhake, ngā utu whakauru, ngā rahui, ngā hōtaka kai tōtika, ngā pānga huarere me ngā urupare kaupapa here e pā ana ki te wātea o te kai.
E whakaatu ana te pūrongo a Chatham Institute, ko te hokohoko kai o te ao e whakawhirinaki ana ki ētahi tauranga me ngā ara waka matua, ā, ko te ua nui me te pikinga o te taumata o te moana e noho ana hei riri nui.
Kua huri te huringa āhuarangi mai i te riri tawhiti ki te tūpono o nāianei, e whakahōu ana i te mahi ahuwhenua me te whakaporearea i ngā pūnaha hokohoko o te ao. Ko tēnei tuhinga, e hāngai ana ki ngā whakaaro o te International Chamber of Commerce (ICC), ka tātari i ngā pānga hōhonu o te huringa āhuarangi ki te ahuwhenua me te mekanera tuku kai o te ao, tae noa ki te tūranga o te hangarau ahuwhenua ki te urutau ki tēnei āhuatanga hou.
Mai i te tirohanga hangarau ahuwhenua, te tātari i te tūranga rautaki o ngā kai, te wai me ngā tongatonga whakatōngawai i roto i ngā pakanga o Īrāna, me te tūhura i te āhua o te hangarau e whakapakari ai i te manawarotanga o te pūnaha kai.
Ko te tātaritanga a Te Whare Wānanga o Purdue e whakaatu ana, ko te pānga kaha o te kaha (energy shock) i puta mai i te pakanga ki Īrāna, he tuma kāore i rite te pāpātanga ki te haumaru kai o ngā whenua whai moni iti. Nā ngā āhuatanga pēnei i te utu waka, te wāhanga o ngā whakapaunga kai, me te korenga o ngā rawa i te mākete o te ao, ka tino taimaha rawa atu te pikaunga ki runga i te hunga tino whakaraerae.
Ki te hono tahi o te huringa āhuarangi, te pakanga, te hekenga ōhanga me te hokinga mai o te mate urutā, kei te pāngia te pūnaha kai o te ao e te pēhanga kāore anō i kitea. Ko tētahi arotake kaupapa here nā te rōpū rangahau o Malawi, i āta tātari i ngā huarahi e pāngia ai te rangatiratanga kai o te Tonga o te Ao e ngā raruraru maha, me te whakatakoto i te anga mahi e rima mō te hanga pūnaha kai manawaroa.
He rangahau hou i ine i ngā pānga mekameka o te pakanga o Rūhia me Ukareine ki te hokohoko kai me te pūngao o te ao, ā, i kitea ko ngā pānga whakanui o ngā mākete pūtea i whakanui ake i ngā tūpono haumaru kai, i whakatakoto huarahi hou mō te whakawhanaketanga o te hangarau ahuwhenua.
Ko tēnei tuhinga e ahu mai ana i ngā matapae a NOAA, e tātari ana i te āhua o te pānga o El Niño ki ngā hua ahuwhenua o te ao mā ngā tikanga matatini, ka piki ai ngā utu kai, ā, e matapaki ana i ōna pānga pea ki te haumarutanga kai, te hokohoko ā-ao, me te whanaketanga o te hangarau ahuwhenua.
Kei te kaha haere te raruraru o te matekai puta noa i te ao; te huringa o te rangi, ngā pakanga me te heke o te ōhanga e tāpiri ana, kei te whakakāhoretia te manawaroa o ngā pūnaha kai. E ai ki te arotake kaupapa here tōnui, kia taea ai te hanga pūnaha kai toitū, me āta titiro anō ki te rangatiratanga o te kai me te whai i ngā mahi puta noa i ngā marau.
Ko te matapae huarere hou e whakaatu ana kei te whakatipu mai tētahi take El Niño ka taea te whawhati i te rekoata, e whakaoho ana i te awangawanga mō te hua o ngā kai, te utu o ngā kai, me te rere o te hokohoko o te ao.
Ahakoa ngā wero a El Niño, te haumaru koiora, te hanganga matua, me ētahi atu, e kīia tonutia ana te ahuwhenua o Āwherika ki te Tonga hei pūtake matua mō te tipu ōhanga me te whai mahi. Ka tirohia e te tuhinga nei mai i te tirohanga hangarau ahuwhenua, me pēhea te whakamahi i te hangarau matihiko me te ahuwhenua tōtika hei whakapakari i te kaha ā-tūroro.
E ai ki te pūrongo hou a FAO mō te āhuatanga o te mākete hua ahuwhenua, ko te piki haere o ngā raruraru e wero ana i te hokohoko kai o te ao, ā, ko te whakakaha i te whatunga hokohoko, te whakaiti i ngā here o te kaweake me te mahi tahi o te ao te tino tikanga hei whakapakari i te ūpoko.
Ko te Rōpū Āhuwhenua me te Kai o te Kotahitanga o Ngā Whenua o te Ao me te Rōpū Whakapakari Ōhanga me te Whakawhanake i whakaputa tahi i te pukapuka 'Te Tirohanga Āhuwhenua 2026-2035', e tohu ana ko ngā toru tikanga nui: te pikinga o te hiahia i ngā ōhanga hou, te kanorau o ngā hanganga kai, me te panoni o te tūranga o Haina, ka pā hōhonu ki te tauhokohoko hua āhuwhenua me te ahunga o te haumi hangarau āhuwhenua i roto i ngā tau tekau e heke mai nei.
I te tūpono o El Niño e 80%, i hui tahi ngā whakahaere o Mexico me ngā whenua maha o Central America ki te whakarite rautaki whakautu, e aro ana ki te whakatūpato moata, te manawaroa o te ahuwhenua, me te haumaru kai.
He pūrongo hou e whakaatu ana i ngā pānga whakahiato o te huringa o te āhua o te rangi ki ngā mahi ahuwhenua o te Rawhiti-ā-Kiwa o Amerika, tae atu ki te ngaronga o ngā hua, te whakarea o te whakawhiti rawa, me te mate hinengaro o ngā kaiāhuwhenua, me te karanga kia whakatūria he pūnaha whakautu mō ngā aituā e tino whai tikanga ana.
He rangahau hou e tirotiro ana i te riri o te rangi me te aukatinga o te tauhokohoko ki ngā kai matua, ā, i tuhia he mahere huarahi hei whakapakari i te haumaru kai mā ngā kaupapa here me te hangarau.
I raro i te horopaki o ngā taupatupatu tauhokohoko o te ao, te pēhitanga ā-huarere me ngā take haumaru kai e tuitui ana, kei te tautuhia anō te ahuwhenua ā-rohe. Ka tātari tēnei tuhinga, mai i te tirohanga o te hangarau ahuwhenua me te mekameka tuku o te ao, i te pēhea o ēnei kaha o waho e pā ai ki te whakahaere pāmu, te tango hangarau me te hanganga ahumahi mō te wā roa.